Avcılar’da çocuk bisikleti tamiri ve yardımcı teker ayarı

Çocuk bisikleti tamiri için Yeşilkent’teki dükkânımıza gelebilirsiniz. Yardımcı teker takma ve ayarı, kontra ve el freni, düşen zincir, inen lastik, gevşeyen gidon ve sele işlerine bakıyoruz. Gelmeden önce bisikletin bir fotoğrafını WhatsApp’tan yollarsanız ön bilgi veririz. Bisikleti getirirken yardımcı tekerleri de yanınıza alın.

  • Yeşilkent Mah., Ahmet Arif Cd. No:94, Avcılar
  • Her gün 10:00⁠–⁠21:00
  • Adresten alım yok, ürünü dükkâna getiriyorsunuz.Yol tarifi
Duvar dibinde duran, yardımcı tekerlekli pembe çocuk bisikleti

Neleri yapıyoruz

  • Yardımcı teker takma, yükseklik ayarı ve sökme
  • Eğilen yan teker demirinin düzeltilmesi, aşınan yan tekerin değişimi
  • Kontra fren ve el freni ayarı, fren kolunun çocuğun eline göre yaklaştırılması
  • Düşen zincirin takılması, zincir gerginliği ve zincir kapağı düzeltme
  • Sele ve gidon yüksekliği ayarı, gevşeyen gidon cıvatası
  • İç lastik tamiri, sibop sorunları, iç ve dış lastik değişimi
  • Düşmeden sonra yalpalayan tekerlek, eğri jant ve kırık jant teli
  • Denge bisikletinde sele, gidon ve lastik işleri
  • 12, 14, 16 ve 20 jant ölçülerindeki bisikletlerin bakımı

Tamir nasıl ilerliyor

  1. Fotoğraf ya da video gönderin

    Arızayı WhatsApp’tan gösterin; ne gerekebileceğini ve dükkâna ne zaman gelebileceğinizi konuşalım.

  2. Dükkâna getirin

    Yeşilkent, Ahmet Arif Caddesi No:94. Her gün 10:00–21:00 arası açığız.

  3. Birlikte bakalım

    Arızayı yerinde kontrol ederiz. Yapılacak işi ve ücreti işe başlamadan önce konuşuruz.

  4. Teslim alın

    İş bitince haber veririz; ürününüzü dükkândan teslim alırsınız.

Çocuk bisikleti tamiri neden ayrı bir iş?

Çocuk bisikletinin parçaları basittir ama kullanımı serttir. Yere bırakılır, balkonda yağmur yer, kardeşe devredilir. Üstelik binen kişi neyin bozulduğunu anlatamaz; en fazla “bir sesi var” der. Bu yüzden bisiklet elimize geldiğinde yalnızca şikâyet edilen yere bakmayız. İki freni, zinciri, gidonu, seleyi, pedalları ve tekerlek bağlantılarını da tek tek yoklarız.

Bisikletin orta göbeğinde çalışan bir ustanın elleri

Yardımcı teker: takmak, ayarlamak, sökmek

Yan tekerlerle uğraşmak, çocuk bisikleti tamirinde en sık yaptığımız işlerden biridir. Yan tekerler arka akstan çıkan iki küçük demirin ucunda durur ve düşmeden sonra bu demirlerden biri eğilir. Bir yan teker ötekinden alçakta kalınca bisiklet hep aynı tarafa yatar, çocuk da yamuk gitmeye alışır. Eğriyi düzeltir, aşınmış ya da çatlamış tekeri gerekirse yenisiyle değiştiririz.

Yan teker yerden biraz yüksekte durmalı

Takarken iki yan tekeri aynı yüksekliğe getiririz ama yere tam basmalarına izin vermeyiz. Arka teker ağırlığı taşırken yan tekerler yerden birkaç milim yukarıda durmalı. Böylece bisiklet düz giderken iki tekerlek üzerinde dengede kalır, yana yattığında yan teker çocuğu yakalar. İki yan teker de yere dayanırsa çocuk üç tekerlekli bir araç sürmüş olur ve denge hissini hiç edinemez. Üstelik arka teker havaya kalkınca arka fren de işe yaramaz.

Sökme zamanı

Çocuk yan tekerlere yaslanmadan gidiyor, virajda bile onlara pek değmiyorsa zamanı gelmiştir. Bir anda sökmek yerine tekerleri iki üç adımda biraz daha yukarı almak çoğu çocuğa daha rahat gelir. Önce denge bisikleti kullanan çocuk ise yan tekere çoğu zaman hiç ihtiyaç duymaz. Yardımcı tekeri söktükten sonra arka aks somunlarını yeniden sıkar, tekerleğin yuvasında ortalı durduğuna bakarız; aksi hâlde zincir gevşer ve düşer.

Fren: kontra mı, el freni mi?

Küçük bisikletlerin çoğunda pedalı geri çevirince çalışan kontra fren bulunur. Bazılarında buna bir el freni eklenir; büyük ölçülerde genellikle iki el freni vardır. Kontra fren zincir üzerinden çalışır, bu yüzden zincir gevşemişse, düşmüşse ya da kopmuşsa fren de gider.

El freninde sorun çoğu zaman kolun mesafesidir. Kol gidondan fazla açıkta durursa küçük parmaklar ona yetişemez. Kolu gidona yaklaştıran bir ayar vidası varsa onu, yoksa kolun açısını ve tel gerginliğini çocuğun eline göre ayarlarız. Ölçüt basit: çocuk gidonu bırakmadan kolu rahat sıkabilmeli ve kol gidona dayanmadan fren tutmalı.

Zincir düşüyorsa nedenini ararız

Zinciri yerine takmak kolaydır, asıl iş neden düştüğünü bulmaktır. Çoğu zaman sebep şunlardan biridir: zincir gevşektir, arka tekerlek çerçevede eğri oturmuştur, ön dişli bir düşmede eğilmiştir ya da zincir kuru ve paslıdır. Tek vitesli çocuk bisikletlerinde gerginlik çoğunlukla arka aksın çerçevedeki konumuyla ayarlanır; aks yana kaymışsa zincir hem gevşer hem eğri çalışır.

Zincir kapağı eteği, paçayı ve parmakları korur ama eğilirse her pedal turunda zincire sürter ve ses çıkarır. Kapağı düzeltir, bağlantı noktalarını yeniden sıkarız. Büyük ölçülü bazı modellerde vites de bulunur; o işleri bisiklet tamiri sayfasında anlattık.

Sele, gidon ve büyüyen çocuk

Çocuk büyüdükçe sele ve gidon yükseltilir. Ama çocuk bisikleti tamiri her sorunu çözmez: sele borusunda da gidon borusunda da bir sınır çizgisi bulunur ve bu çizgi çerçevenin dışına çıkıyorsa boru yeterince içeride kalmıyordur. O noktada ayar yapmak yerine bir üst ölçüye geçmek gerekir. Küçülen bisikletle ne yapabileceğinizi ikinci el çocuk bisikleti sayfamızda yazdık.

Düşmeden sonra gidon da sık sık kayar. Tekerlek bir yöne, gidon başka yöne bakıyorsa gidon borusunun içindeki cıvata gevşemiştir; sıkarız. Fren kolları aşağı ya da yana dönmüşse onları da çocuğun bileği düz kalacak biçimde yeniden çeviririz. Denge bisikletinde zincir de pedal da yoktur, orada iş sele, gidon ve lastikte biter.

Lastik, sibop ve jant ölçüsü

Lastik sürekli iniyorsa suçlu her zaman delik değildir, sibop da hava kaçırır. Çoğu modelde oto tipi sibop kullanılır, bazılarında ince sibop bulunur. Sibobun çekirdeği gevşemişse sıkmak yeter; sibop eğilmiş ya da dibinden yırtılmışsa iç lastik değişir. Düşük basınçla sürülen lastik jantın üzerinde kayar ve sibobu eğer. Jant bandı oynamışsa tel uçları iç lastiği de delebilir.

12 jant, 14 jant, 16 jant ve 20 jant bisikletlerin lastikleri birbirinin yerine geçmez. Aynı jant adını taşıyan iki lastik bile farklı çıkabilir; ölçü için lastiğin yan yüzündeki yazıya bakarız. Düşmeden sonra tekerlek yalpalıyorsa önce somunlar ve tekerleğin yuvasına oturuşu kontrol edilir. Jant eğrilmişse salgısını alır, kırık teli yenileriz; çatal eğrilmişse bunu açıkça söyleriz, çünkü çatal ayarla düzelmez.

Binmeden önce evde yapılacak kontrol

Çocuğu bisiklete bindirmeden önce şunlara bakmanız yeter:

  • Lastik. Başparmakla bastırın; sert olmalı, kolayca çökmemeli.
  • Fren. Bisikleti ileri iterken freni sıkın, tekerlek kilitlenmeli. Kontra frenliyse pedalı geri çevirin.
  • Zincir. Yerinde durmalı, fazla sarkmamalı.
  • Gidon. Ön tekerleği dizlerinizin arasına alıp gidonu çevirmeyi deneyin; gidon tekerlekten bağımsız dönmemeli.
  • Somunlar. Yan tekerleri, seleyi ve gidonu elinizle sallayın. Oynayan yer varsa somunu ya da cıvatası gevşemiştir.

Kaskın başa oturduğuna ve kayışının ayarlı olduğuna da bakın. Bir şey bulursanız bisikleti kullandırmayın, bize getirin ya da fotoğrafını gönderin.

Dükkâna gelirken

Bisikleti kendiniz getirmeniz gerekiyor, adresten almıyoruz. Okul çıkışı ya da hafta sonu gelmek isterseniz bir engel yok; dükkân Yeşilkent’te, Ahmet Arif Caddesi No:94’te ve 10:00–21:00 arasında her gün açık. Çocuğunuz yanınızdaysa çocuk bisikleti tamiri sırasında sele yüksekliğini ve fren kolunu doğrudan onun üzerinde ayarlarız. Gelmeden bir şey sormak isterseniz 0538 080 13 82’ye yazın ya da arayın; dükkânı haritada görmek için iletişim sayfasına göz atın.

Sık sorulanlar

Yardımcı teker ne zaman çıkarılmalı?

Çocuk dengeyi yan tekerlere yaslanmadan tutabiliyorsa zamanı gelmiştir. Önce tekerleri biraz yukarı alıp birkaç gün denemek, çocuk alışınca tamamen sökmek en rahatıdır.

Kontra fren neden tutmuyor?

En sık sebep zincirdir; gevşek, düşmüş ya da kopuk bir zincir kontrayı etkisiz bırakır. Zincir yerindeyse göbek aşınmış olabilir, bisikleti görünce hangisi olduğunu söyleriz.

Tamir ücretini işe başlamadan önce söylüyor musunuz?

Evet. Bisikleti görüp neyin gerektiğini anladıktan sonra, iş başlamadan ücreti konuşuruz. Gelmeden önce de bisikletin fotoğrafını WhatsApp’tan yollarsanız neyin gerekeceğini kabaca söyleriz.

Denge bisikleti de tamir ediyor musunuz?

Evet. Pedalı ve zinciri olmadığı için işler genellikle sele ile gidon yüksekliğinde, lastikte ve gevşeyen cıvatalarda toplanır.

Bisikletin jant ölçüsünü nasıl öğrenirim?

Lastiğin yan yüzünde 16 x 1,75 gibi bir yazı bulunur. Fotoğrafını WhatsApp’tan gönderirseniz lastiği ya da iç lastiği ona göre arayabiliriz.

Arızanın fotoğrafını gönderin

WhatsApp’tan yazın ya da arayın; dükkâna gelmeden önce ön bilgi alın.

Çocuk bisikletinde arıza çoğu zaman gürültüyle başlar

Çocuğunuz iki sokak gidince bisikletten iniyorsa kondisyonunun yetmediğini düşünürsünüz, oysa pedalı zor çeviren şey çoğu zaman kuru bir zincir, kirlenmiş bir yatak ya da çamurluğun hafifçe sürtmesidir. Biz bunu tezgâhta görürüz. Arka tekerleği havaya kaldırır, pedalı elimizle döndürür, sesi dinleriz; sürtünme varsa önce kulak bulur, sonra el hissederek doğrular ve en sonunda sesin zincirden mi, yataktan mı, çamurluktan mı geldiğine karar veririz.

Çocuk bisikleti tamiri işinin yarısı bu dinlemedir. Yetişkin sürücü “şurada bir tık var” diyebilir; beş yaşındaki çocuk ise en fazla “gıcırdıyor” der, çoğu zaman hiçbir şey demez ve bisikleti bir süre sonra sürmek istemez olur. Biz de bisikletin bırakıldığı köşeye, balkonun nemine, kardeşin kullanım biçimine bakıp arızanın nereden geldiğini kestirmeye çalışırız.

Burası Döne Bisiklet. Yeşilkent’te, Ahmet Arif Caddesi’ndeyiz. Bisikleti siz getirirsiniz; gelmeden önce WhatsApp’tan bir fotoğraf yollarsanız ne bulabileceğimizi kabaca söyleriz.

Dükkâna hangi durumlarla gelinir

Kış boyunca balkonda ya da apartman girişinde duran bisiklet baharda çıkarılır. Lastikler inmiştir, zincir kurumuş ve kızarmıştır, sele güneşten pörsümüştür. Çocuk sabırsızdır, siz de “bir pompalayalım, belki geçer” dersiniz; pompalarsınız, ama bir saat sonra lastik yine yatar ve bisiklet akşama kadar yeniden balkondaki köşesine döner. O zaman bisiklet bize gelir ve çoğunlukla suç deliğin değil, sibobun ya da jant bandının çıkar. Bu tür bir çocuk bisikleti tamiri çoğunlukla küçük bir iştir, yeter ki sebebi doğru bulunsun.

Bir başka tablo: ağabeyin ya da ablanın bıraktığı bisiklet küçük kardeşe devredilir. Önceki çocuğun boyuna göre ayarlanmış sele, bu kez fazla uzakta kalan fren kolu, yan teker demirlerindeki eski eğrilikler. Devralan çocuk için hiçbir şey hazır değildir. Bisikleti tezgâhta yeni sahibinin boyuna göre baştan kurarız.

Düşme sonrası gelenler ayrı bir grup. Rampada, park yolunda ya da bordür başında yaşanan bir yuvarlanmadan sonra gidon bir yana bakar, fren kolu yamulur, tekerlek yalpalar. Çocuk ağlamayı bırakmıştır ama bisikletle arası bozulmuştur. Bisikleti yeniden düzgün ve sessiz hâle getirmek, onu tekrar sürmeye ikna etmenin yarısıdır.

Yan tekerlerden kurtulma günü de bir dönüm noktasıdır. Çocuk dengeyi bulmuştur, yan tekerler virajda artık yere değmiyordur, ama sökmeye kalkan anne ya da baba ne yapacağını bilemez. Ya bir somun fazla sıkılıp aks dişi bozulur ya da tekerlek yuvasında yamuk kalıp zinciri düşürür. Bu işi bize bırakırsanız tekerleği ortalar, freni ve zinciri de yoklayıp geri veririz.

Denge bisikletinden pedallıya geçiş tabloyu tersine çevirir. Çocuk ayaklarıyla yürüyerek dengeyi öğrenmiştir ama ilk pedallı bisikletinde selenin alçaklığı, pedal kolunun uzunluğu ve fren kolunun mesafesi yepyeni bir şeydir. İlk gün bisikleti çocuğun üstündeyken kontrol eder, sele yüksekliğini ayak uçları yere değecek biçimde ayarlarız. Fazlası yok.

Yaz tatili ya da uzun bir hafta sonu öncesinde gelenler de olur. Yazlığa, köye, anneannenin bahçesine gidecek bisiklet bagaja yatırılacak ve iki hafta orada kalacaktır. Gitmeden lastiği, freni ve zinciri bir yoklatmak mantıklıdır, çünkü yolun ortasında bisiklet tamircisi bulmak kolay değildir.

Bazen bisiklet tamir edilecek durumda değildir; yalnızca çocuğa küçülmüştür. Sele sonuna kadar çıkmış, dizler gidona değiyorsa ayar işe yaramaz. O zaman Avcılar’da ikinci el çocuk bisikleti alım satımı sayfasındaki yola bakarsınız: küçülen bisikleti getirir, ölçüsüne uygun olanı aratırsınız. Tamir mi, bir üst ölçü mü? Bisikleti görünce açıkça söyleriz.

Dükkân Avcılar’ın Yeşilkent tarafında. Merdivenden indirilen, asansöre sığdırılan, kapı pervazına çarpan bisikletlerin izleri belli olur: gidon ucunda sıyrık, pedalda çatlak, çamurluk demirinde bükülme.

Zincir, pedal kolu ve orta göbek

Her pedal turunda aynı yerde tekrarlanan bir “tık” duyuyorsanız büyük ihtimalle zincirde tutuk bir halka vardır. Zincir bir halkasında sertleşmişse arka dişliden geçerken her turda hafifçe takılır, ses gelir, pedal da bir an ağırlaşır. Halkayı elle gevşetmek bazen yeter; olmuyorsa halka ya da zincir değişir. Kuru zincirin sesi farklıdır, uzun ve ince bir gıcırtıdır; tutuk halka ise tek ve kısa vurur. Bu ikisini ayırt etmek tamirin yönünü belirler. Kulak işi.

Zincirin gerginliğini parmakla anlayabilirsiniz. Ortasından bastırdığınızda bir iki santim oynuyorsa iyidir. Daha fazlası zinciri düşürmeye davet eder, daha azı pedalı ağırlaştırır ve arka yatağı yorar. Küçük bacaklar fazladan sürtünmeyi hemen hisseder ve pedal çevirmekten vazgeçer.

Zincir düşüren bisikletin arka tekerleği çoğu zaman çerçevede yamuk oturur. Bir taraftaki aks somunu ötekinden fazla sıkılmışsa tekerlek bir yana çekilir, zincir dişlide eğri çalışır ve ilk sert pedal darbesinde yerinden atlar. Tekerleği iki çatal ucu arasında ortalayıp somunları dengeli sıkmak, yeni bir zincirden çok daha fazla iş görür.

Pedallar ayrı bir konu. Sağ pedal saat yönünde, sol pedal ise ters yönde sıkılır; bunu bilmeyen kişi sol pedalı söküp takarken dişi bozabilir. Plastik pedallar güneşten ve düşmelerden çatlar, çatlak bir pedal ayağın altından kayar. Pedalın kola oturduğu yerde oynama varsa ya pedal ekseni eğrilmiştir ya da pedal kolunu tutan cıvata gevşemiştir. Kolu yana çektiğinizde hafif, tok bir ses duyuyorsanız orta göbek yatağı kurumuş ya da gevşemiş olabilir; ama pedal ekseninin eğriliği, kol cıvatasının gevşekliği ve yatağın kuruluğu aynı tıkırtıyı çıkardığı için birini ötekinden ayırmak ancak bisiklet elimize geçince mümkün olur.

Kontra fren göbeğinin çerçeveye bağlandığı küçük kol da çoğu zaman gözden kaçar. Bu kol çerçevedeki yuvasından kayarsa geri pedallayınca fren tutmaz, tekerlek serbest döner. Zinciri sağlam bulduktan sonra buraya bakarız. Önce zincir, sonra kol, en sonda göbeğin kendisi; bu sırayla gitmek gereksiz parça değişimini önler.

Sıra hep aynıdır. Çocuk bisikleti tamirinde parçayı değiştirmeden önce neden bozulduğunu bulmak gerekir, yoksa yeni zincir de aynı yerde takılır.

Tekerlek, jant teli ve lastiğin içi

Lastik iki gün içinde iniyorsa iç lastiğe bakarız ve deliğin şekline dikkat ederiz. Yan yana duran iki küçük delik, düşük basınçla bordüre çarpmanın imzasıdır: lastik jantla kaldırım arasında ezilmiş, iç lastik iki yerinden delinmiştir. Tek bir delik başka bir hikâye anlatır; bazen dışarıdan giren bir diken ya da cam kırığı, bazen de içeriden, jant bandının kaydığı yerde ucu çıkmış bir tel. Aynı noktada tekrar tekrar delik açılıyorsa yamayıp geçmeyiz, jantın iç yüzeyini parmakla tararız. Sabır ister.

Ölçü konusu çoğu ailenin bildiğinden karışıktır. 12 jant bisikletlerde lastiğin yan yüzünde çoğunlukla “12 1/2 x 2 1/4” gibi bir yazı çıkar; yani jantın adı 12 olsa da lastikte 12 buçuk görürsünüz. 20 jantta “20 x 1,95” türünden yazılarla karşılaşırsınız. İç lastiğin üzerinde de bir ölçü aralığı yazar. Aralığın dışında kalan iç lastik ya kıvrılır ya da gerilip incelir. Yazıyı okuyamıyorsanız lastiğin yan yüzünün fotoğrafını çekip gönderin, kalanını biz çözeriz.

Lastiğin yan yüzünde görülen ince çatlaklar güneşten ve balkon yazlarından gelir. Yüzeysel çizgiler sorun çıkarmaz; kumaş telin göründüğü ya da şiş gibi kabaran yerler ise lastiğin sonunun geldiğini söyler. Patlayan lastik çocuğu düşürür, o yüzden dış lastiğe de iç lastik kadar bakarız.

Yalpalayan tekerlek için üç ihtimal vardır: aks somunları gevşek, tekerlek yuvada yamuk ya da jant gerçekten eğri. Tekerleği çevirip çatalın yanında sabit bir noktaya, mesela bir kalem ucuna bakarsanız jantın yana kaçtığı yeri siz de görürsünüz. Jant telleri bu işin ortağıdır. Tek bir kırık tel komşu tellere yük bindirir ve jant o noktaya doğru çekilir. Kırık teli yenilemek ve jantın salgısını almak mümkündür. Bazı 12 jant bisikletlerde tek parça plastik jant bulunur; onun salgısı alınmaz, çatlaksa tekerlek bütünüyle değişir ve bunu baştan söyleriz.

Çamurluk da çoğu zaman suçlu çıkar. Lastik çamurluğun içinde hafifçe sürtünüyorsa çocuk bunu yokuş gibi hisseder. Demirleri yeniden hizalayınca pedal birden hafifler.

Lastik ve tekerlek işleri çocuk bisikleti tamirinin sessiz tarafıdır. Çocuk şikâyet etmez, bisiklet yavaş yavaş yorulur.

Gidon, kafa takımı ve sele altı

Gidonun gevşediğini söyleyen herkesin elindeki sorun aynı değildir. Gidonu yukarı aşağı oynatabiliyorsanız, yani çubuk kendi ekseninde dönüyorsa gidonu boyna bağlayan kelepçe gevşemiştir. Gidon düz duruyor ama tekerlek başka yöne bakıyorsa boynun içindeki cıvata gevşektir. Üçüncü ihtimal daha az bilinir: ön freni sıkıp bisikleti ileri geri salladığınızda çatal bölgesinden tok bir vuruş geliyorsa kafa takımı oynuyordur.

Kafa takımı, çatalın çerçeveyle buluştuğu yerdeki yataktır. Düşmeden sonra gevşer, sıkılınca susar. Fazla sıkılırsa gidon sert döner ve çocuk virajda direnç hisseder. Bu yüzden ayarı elle çevirerek yaparız: ne boşluk kalır ne takılma.

Fren telinin içinde durduğu kılıf da arıza kaynağıdır. Kılıfın içi paslanırsa tel sert çalışır ve çocuk kola bastığında fren geç tepki verir. Telin ucu dağılmışsa ya da kılıf bir yerinden kıvrılmışsa sorun kolda değil telin kendisindedir. Pabucun jantla buluştuğu nokta da ayrı bir kontrol: pabuç lastiğe değiyorsa lastiği yer, jantın dışına kayıyorsa fren tutmaz.

Sele tarafında iki ayrı dert yaşanır. Birincisi sele kelepçesidir; gevşediğinde sele aşağı kayar ya da burnu yukarı kalkar. İkincisi daha sinsidir: balkonda yağmur yemiş bisikletlerin sele borusu çerçevenin içinde paslanıp yapışabilir. Böyle bir bisikletin selesini zorlayarak oynatmaya çalışmayın, boru bükülür, çerçevedeki yuva zarar görür. Bize getirin, birlikte bakalım.

Belirtiden sebebe giderken aklınızda şu kısa liste kalsın:

  • Her turda tek bir tık: tutuk zincir halkası ya da gevşek pedal.
  • Sürekli hışırtı: çamurluk ya da zincir kapağı sürtüyor.
  • Gidon çevrilirken tok vuruş: kafa takımı gevşek.
  • Geri pedallayınca fren yok: zincir düşük ya da kontra kolu kaymış.
  • Bisiklet hep aynı yana yatıyor: yan teker demiri eğri ya da tekerlek yuvada yamuk.
  • Lastik iki günde iniyor: sibop çekirdeği, jant bandı ya da jantın içinde ucu çıkmış bir tel.

Liste kesin hüküm değil, yol göstericidir. Çocuk bisikleti tamiri sırasında asıl teşhisi bisikleti elimize alınca koyarız.

Tamirden sonraki ilk hafta

Bisikleti teslim aldığınız gün çocuğu hemen yokuşa vermeyin. Önce düz bir yerde, yavaş ve tanıdık bir yolda birkaç tur attırın. Fren tuttuğunda tekerlek hangi mesafede duruyor, zincir sürerken ses çıkarıyor mu, gidon düz mü; bunları siz de görün.

Çocuğa da küçük bir iş verin: binmeden önce freni kendi eliyle sıkıp bıraksın. Kolun ne kadar yumuşak ya da sert tuttuğunu o hisseder, sizin göremediğiniz bir gecikmeyi o fark eder.

Yeni ayarlanan ya da değişen parçalar ilk günlerde yerine oturur. Yeni takılan fren teli biraz uzar ve kol birkaç gün sonra gözle görülür biçimde uzaklaşabilir. Yeni iç lastik de ilk günlerde hafifçe basınç kaybeder, o yüzden üçüncü günde lastiğe parmakla bastırıp kontrol etmek mantıklıdır. Bunlar doğal oturma sayılır.

Kol gidona dayandığı hâlde fren tutmuyorsa, zincir yine ses veriyorsa ya da yan teker aynı tarafa yeniden yatıyorsa bisikleti tekrar getirin. Beklemeyin. Küçük bir ayar, ertelenince ikinci bir arızaya dönüşür.

Döne Bisiklet’ten çıkarken sele ve gidon yüksekliğinin telefonla bir fotoğrafını çekin. Ayarlar günün birinde kayarsa elinizde bir referans olur. Başka yerden alınmış ikinci el bir bisikleti ilk kez ayarlattıysanız bu fotoğraf daha da işe yarar, çünkü önceki sahibin ayarlarından kalan alışkanlıkları ayıklamanız gerekir.

Mevsim başı ve büyüme dönemi bakımı

Çocuk bisikleti bir takvimle yaşar: bahar çıkış, yaz yoğun kullanım, sonbahar yağmur, kış balkon. Her mevsim başında kısa bir kontrol, arızaların çoğunu daha ufakken yakalar. Lastiğe bastırın, zincire bakın, selenin ve gidonun hâlâ çocuğa uyup uymadığını görün, somunları elinizle sallayın. Zor değil.

Zinciri yağlamak da bir doz meselesidir. Hafif bir bisiklet yağını halkalara damlatır, pedalı elle birkaç tur döndürür, fazlasını bezle silersiniz. Fazla yağ toz toplar ve macun gibi birikir. En önemlisi, yağın fren pabucuna ya da jant kenarına bulaşmasına izin vermemektir; yağlı fren tutmaz.

Kışın bisiklet balkonda duracaksa lastikleri inik bırakmayın; ayda bir tekerlekleri elle çevirip basıncı yoklayın. Üstüne naylon örtü çekmek nemi hapseder, nefes alan bir örtü ya da kuru bir bez daha iyidir. Sele ve gidon yağmur görmeyecek bir köşe bulsun, zincir de kuru kalsın.

Büyüme dönemi başka bir takvim işletir. Çocuk bir sezonda birkaç santim uzar ve bu fark selede ilk hissedilir. Sele borusunun çerçeve içinde kalan kısmı iyice kısalmışsa bisikleti zorlamanın anlamı yoktur, bir üst ölçüyü düşünmenin vakti gelmiştir. Vitesli ya da büyük jantlı bisiklete geçildiğinde işler de değişir; Avcılar’da bisiklet tamiri ve bakımı sayfası o işleri anlatıyor.

Avcılar’daki dükkâna geldiğinizde konuşmayı kısaltan bir alışkanlık var: telefon notuna üç şey yazın. Lastiğin ölçüsü, selenin çizgisi, bisikleti en son baktırdığınız ay. Bakım defteri şart değil, üç satır yeter.

Her arıza onarılmaz. Çerçevede kaynak yerlerinde çatlak, çatalda kalıcı bir eğrilik ya da tek parça plastik jantın gövdesinde kırık varsa ayarla kapanmayan bir durum vardır. Çocuğun altındaki çerçevenin çatlağı yürüyen bir çatlaktır; zamanla büyür. Böyle bir bisikleti görünce açık konuşuruz, tamir ettirmeniz için sizi zorlamayız, onarım yerine bir üst ölçüyü düşünmenizi söyleyebiliriz.

Küçülen bisikletin üç yolu var: kardeşe devretmek, saklamak ya da ikinci el olarak dükkâna getirmek. Hangisini seçerseniz seçin, bisikletle birlikte ayrılmış parçaları bir poşette tutun. Yan tekerin somunu ya da zilin kelepçesi küçük şeylerdir ama kaybolunca bisiklet eksik kalır.

Evde yapılınca hasar bırakan hamleler

Evde bir şeyleri sıkıp ayarlamak yanlış değil; küçük işlerin çoğu zaten oradan çözülür. Hasar bırakan hamleler az sayıdadır ve bir kısmı çok bilinen yanlışlardır.

İlk sırada yan teker demirini elle ya da çekiçle doğrultmak gelir. Metal bir kez eğilince yorulur; düzelmiş gibi duran demir bir sonraki düşmede çatlar ya da kopar. Çatlağı çıplak gözle görmek de kolay değildir, o yüzden çocuk bisikleti tamiri yaparken demire önce iyi bir ışıkta bakar, ancak ondan sonra elimizi süreriz.

İkincisi sprey yağ. Zincir gıcırdayınca yağı bisikletin üstüne sıkmak cazip gelir. Sprey zincire de gider ama aynı sıkışta jant kenarına, fren pabucuna ve pedal yüzeyine de bulaşır. Fren yüzeyine yağ geçince çocuk kolu sıkar, bisiklet durmaz.

Üçüncüsü lastiği janttan tornavidayla sökmek. Metal uç iç lastiği sıkıştırır ya da lastiğin tel halkasını zedeler, sonuçta yeni bir delik çıkar. Elle, lastiğin kenarını jantın içine doğru iterek başlamak çoğu zaman yeter. Zor geliyorsa bırakın.

Dördüncüsü basınç. Çocuk bisikleti lastiği küçük hacimlidir, yetişkin pompasıyla bir anda aşırı şişer. Lastiğin yan yüzünde en yüksek basınç değeri yazar, ona yaklaşmadan durun. Pompada manometre yoksa parmakla bastırın: çökmeyen ama taş gibi de olmayan bir sertlik arayın. Orta yol.

Beşincisi cıvatayı son gücüyle sıkmak. Gidon boynunun içindeki cıvata, sele kelepçesi ve pedal kolu cıvatası alüminyum ya da yumuşak çelik dişlere oturur. Fazla sıkılan diş soyulur ve bir daha tutmaz. Anahtarı eline alınca insanın eli sertleşir; “tamam” hissini aldığınız yerde bırakın.

Son olarak, ikinci el aldığınız bisikleti kontrol etmeden çocuğa vermek var. Önceki sahibin neyi ne zaman ayarladığını bilemezsiniz. Fren, zincir ve somunlar çocuk binmeden önce bir kez elden geçsin.

Getirmeden önce vazgeçilecek alışkanlıklar

Çocuk bisikleti tamiri için yola çıkmadan önceki dakikalar da sonucu etkiler. İlk alışkanlık şu: “bir tur daha sürsün, belki geçer.” Frenden şüphe ediyorsanız ya da gidon yan bakıyorsa o tur genellikle bir yokuşta biter. Fren çalışmıyorsa çocuğu bisiklete bindirmeyin; fotoğraf gönderin ya da getirin.

İkincisi, bisikleti yan tekerden ya da gidondan tutup kaldırmak. Yan teker demiri bu yük için yapılmamıştır, kaldırırken eğilir. Çerçevenin üst borusundan ya da selenin hemen altından tutun. Arabaya yatırırken pedal ve zincir tarafına baskı gelmesin.

Üçüncüsü sorunu tarif etmemek. “Bozuk” kelimesi bize yetmez. Ne zaman oluyor, hangi hızda, pedal ileri giderken mi geri giderken mi, tekerleği elle çevirince de var mı? Bu dört cevap birkaç cümleyle yazılırsa tezgâhta işimiz yarıya iner. Sesli kısa bir video bunun da ötesinde.

Dördüncüsü parçayı tahminle önceden almak. “Aynıdır” diye alınan bir iç lastik ya da yan teker çoğu zaman uymaz; aynı jant adını taşıyan iki lastiğin genişliği, iki yan tekerin demir boyu ve aks somununun dişi birbirinden farklı çıkabilir, yanlış parçayla gelen bisikletin işi de iki kez yapılır. Ölçüyü lastiğin yan yüzünden okuyun ya da fotoğrafını gönderin, parçayı ondan sonra düşünün.

Beşincisi küçülmüş bisikleti köşede çürütmek. Balkonda geçen her kış zinciri, seleyi ve lastikleri biraz daha yorar. İkinci el alım satım da yaptığımız için küçülen bisikleti hasar görmeden getirmek en akılcısıdır.

Liste bu kadar. Döne Bisiklet’e geldiğinizde bu beş maddeden hangisinin yaşandığını anlatmanız yeter.

Tamirle ilgili aklınıza takılanlar

Yan teker demiri eğildi, elimle düzeltsem olur mu?

Çocuk bisikleti tamirinde eğilmiş yan teker demirini elle ya da çekiçle doğrultmayı sevmeyiz, çünkü eğilen metal yorulur ve düzelmiş görünen demir bir sonraki düşmede kopabilir. Getirirseniz önce demirde çatlak olup olmadığına bakarız. Sağlamsa kontrollü biçimde düzeltiriz, çatlaksa yan tekeri ya da demiri değiştirmenin yolunu söyleriz.

Bisikletin sesi var ama nereden geldiğini bulamıyorum, ne yapmalıyım?

Sesi telefonla kısa bir videoya alın: bir kez tekerleği elle çevirirken, bir kez pedala basarken. Avcılar’daki dükkâna gelmeden önce bunu WhatsApp’tan gönderirseniz neye benzediğini söyleriz. Kesin hüküm bisikleti tezgâhta dinledikten sonra çıkar, çünkü aynı gıcırtı zincirden de gelir, çamurluktan da, pedal ekseninden de. Çocuk bisikleti tamiri işlerinde sesin kaynağını bulmak çoğu zaman asıl iştir.

Çocuk yanımda olmadan getirsem sele ve fren kolu doğru ayarlanır mı?

Bir ölçüde. Çocuğun boyunu ve selede otururken ayak uçlarının yere değip değmediğini yazarsanız kabaca ayarlarız. Fren kolunun mesafesi ise küçük elde başka hissettirir. Sele ve fren kolu ayarı çocuk üstündeyken yapılınca ilk seferde oturur; çocuk bisikleti tamiri için mümkünse onu da getirin.

Hangi saatlerde gelebilirim, önceden haber vermem gerekir mi?

Her gün 10:00 ile 21:00 arasındayız. Adres Yeşilkent Mahallesi, Ahmet Arif Caddesi No:94, 34325 Avcılar/İstanbul. Önceden yazmak şart değil ama işe yarar: 0538 080 13 82 numarasına fotoğraf göndermeniz, ne getireceğinizi ve yolun boşa gidip gitmeyeceğini netleştirir. Haritadan bakmak isterseniz İletişim ve yol tarifi sayfası hazır.

Düşmeden sonra bisikleti hemen sürebilir miyim?

Önce üç şeye bakın: gidon ile ön tekerlek aynı yöne bakıyor mu, iki fren de tutuyor mu, tekerlekler çatalın ve çerçevenin arasında ortalı dönüyor mu. Üçünden biri tutmuyorsa çocuğu bisiklete bindirmeyin. Düşmeden sonraki çocuk bisikleti tamiri listesi çoğu zaman kısadır: gidon boynu sıkılır, tekerlek ortalanır, fren kolu döndürülür. Ama eğri çatalı ya da çatlak çerçeveyi görmeden bilemeyiz.

Çamurluk sürtüyor, sökersem sorun olur mu?

Sökmek çözüm gibi görünür ama çamurluk çocuğun paçasını ve ayakkabısını çamurdan korur. Önce sürtmenin sebebine bakarız: demir eğri mi, vidalar gevşemiş mi, tekerlek yuvasında ortalı değil mi? Çoğu zaman çamurluğu sökmeden hizalamak yeter. Yine de çocuğun kullanımına göre çamurluksuz kalmayı tercih ederseniz bunu da konuşuruz.

Aklınıza başka bir şey takılırsa Döne Bisiklet’e WhatsApp’tan yazın.

Ara: 0538 080 13 82WhatsApp